{"id":4692,"date":"2019-02-22T11:26:50","date_gmt":"2019-02-22T08:26:50","guid":{"rendered":"https:\/\/test1.xsights.co.uk\/?p=4692"},"modified":"2023-04-27T10:55:45","modified_gmt":"2023-04-27T07:55:45","slug":"dijitallesme-ve-etik-genel-mudurumuz-cigdem-pennin-yazisi-bumed-dergisinde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/dijitallesme-ve-etik-genel-mudurumuz-cigdem-pennin-yazisi-bumed-dergisinde\/","title":{"rendered":"Dijitalle\u015fme ve Etik, Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fcm\u00fcz \u00c7i\u011fdem Penn\u2019in yaz\u0131s\u0131 B\u00dcMED dergisinde"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"496\" height=\"666\" src=\"https:\/\/test1.xsights.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/image-37.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4695\" srcset=\"https:\/\/www.xsights.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/image-37.png 496w, https:\/\/www.xsights.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/image-37-223x300.png 223w\" sizes=\"(max-width: 496px) 100vw, 496px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Peki ya etik ne olacak?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dijitalle\u015fmenin \u201cetik\u201d taraf\u0131, \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye pek de vakit harcamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir alan. \u00dcniversite y\u0131llar\u0131m\u0131za d\u00f6necek olursak, dijitalle\u015fme G\u00fcney Kamp\u00fcs\u2019\u00fcn en haval\u0131s\u0131 ise, etik Kuzey Kamp\u00fcs\u2019te k\u00fct\u00fcphaneden \u00e7\u0131kmayan tek \u00f6\u011frenci olurdu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"596\" height=\"304\" src=\"https:\/\/test1.xsights.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/image-36.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4693\" srcset=\"https:\/\/www.xsights.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/image-36.png 596w, https:\/\/www.xsights.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/image-36-300x153.png 300w\" sizes=\"(max-width: 596px) 100vw, 596px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bir yanda Nesnelerin \u0130nternet\u2019i (IoT), robotikler, biyometri teknolojisi, yapay zeka, art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ya da sanal ger\u00e7eklik, dijital ve sosyal platformlar; di\u011fer yanda ki\u015fisel verilerin mahremiyeti, se\u00e7im hakk\u0131, otonomi, ki\u015fisel g\u00fcvenlik, adalet ve g\u00fc\u00e7lerin e\u015fitli\u011fi konular\u0131 bir \u015fekilde tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmay\u0131 bekliyor. Peki, bug\u00fcnk\u00fc dijital hayatlar\u0131m\u0131zda etik nerede ba\u015fl\u0131yor, nerede bitiyor?<\/p>\n\n\n\n<p>Bu alanda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011fu, ki\u015fisel verilerin mahremiyeti konusuna yo\u011funla\u015f\u0131yor. \u00d6zellikle IoT ve B\u00fcy\u00fck Veri analizleri, ki\u015fisel verilerin payla\u015f\u0131lmas\u0131 ve toplanmas\u0131 noktas\u0131nda ciddi birer tehdit olarak kabul ediliyor. Evimizin mahremiyetini ve ki\u015fisel bilgilerimizi \u00e7e\u015fitli yaz\u0131l\u0131mlarla payla\u015ft\u0131k\u00e7a; perdelerimiz istedi\u011fimiz saatte a\u00e7\u0131l\u0131yor, kahvemiz kendi kendine \u0131s\u0131n\u0131yor, Xbox bize \u201cmerhaba\u201d diyor, Alexa bizi \u00e7ok iyi anl\u0131yor ve sadece en sevdi\u011fimiz filmlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz, ama bu s\u00fcre\u00e7te se\u00e7me hakk\u0131m\u0131zdan ve tamam\u0131yla kendimiz olabilme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden feragat ediyoruz. Kamu g\u00fcvenli\u011fi ve ki\u015fisel g\u00fcvenli\u011fimiz i\u00e7in kullan\u0131lan biyometri teknolojisi sadece kim oldu\u011fumuzu tespit etme noktas\u0131nda durmuyor; ayn\u0131 zamanda nas\u0131l hissetti\u011fimizi kodlayarak, duygusal mahremiyetimizi erozyona u\u011frat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Dijitalle\u015fme, y\u0131k\u0131c\u0131 teknolojiler ve yeniliklerle t\u00fcketicilere yeni alternatifler sunarken, bir yandan tekelle\u015fmeyi ve kanun tan\u0131mazl\u0131\u011f\u0131 da beraberinde getirebiliyor. Lauren Henry Scholz, 2016 tarihli bir makalesinde Uber ve Airbnb gibi platformlar\u0131n kanunsuzluk \u00fczerine kurulu bir i\u015f modeli geli\u015ftirdiklerinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izerken, Airbnb arac\u0131l\u0131yla dairesini kiraya veren ki\u015finin bu hizmet i\u00e7in bir lisans almamas\u0131n\u0131n ya da Uber \u015fof\u00f6rlerinin asgari \u00fccretin alt\u0131nda \u00fccretle \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bu platformlar\u0131n ticari ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n anahtar\u0131 oldu\u011funu savunuyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sosyal platformlar\u0131n bizi arkada\u015flar\u0131m\u0131zdan daha iyi tan\u0131yaca\u011f\u0131, her \u201clike\u201d\u0131m\u0131z\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a sat\u0131laca\u011f\u0131, siyasi e\u011filimlerimizin manip\u00fcle edilece\u011fi, h\u00fck\u00fcmetlerin bizi s\u00fcrekli g\u00f6zleyece\u011fi, birbirimize yabanc\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131z, \u201chep birlikte yaln\u0131z\u201d hissedece\u011fimiz, robotlar taraf\u0131ndan ekarte edilece\u011fimiz ve sokakta kim oldu\u011fumuz bilinmeden y\u00fcr\u00fcyemeyece\u011fimiz g\u00fcnlerin bizi bekledi\u011fini hissedenlerin say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a fazla.<\/p>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 sosyal bilimciler, dijitalle\u015fmenin bu karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcnden \u015firketlerin sorumlu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, baz\u0131lar\u0131 ise verilerin sadece belirli bir ama\u00e7 \u00e7er\u00e7evesinde toplanmas\u0131 prensibinden yola \u00e7\u0131karak \u201cveri obezitesi\u201d durumuna son vermeninkural koyucular\u0131n sorumlulu\u011funda oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Avrupa Birli\u011fi (AB) ikinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunuyor. Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu ile 2016\u2019dan bu yana veri toplayanlara a\u011f\u0131r sorumluluklar y\u00fckleyen AB, B\u00fcy\u00fck Veri kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 ki\u015fisel haklar\u0131 koruma alt\u0131na al\u0131yor. \u00d6zellikle yapay zeka alan\u0131ndaki d\u00fczenleyici \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in 7 milyar euro de\u011ferinde bir fonu onaylayarak, temel eksiklikleri giderme yolunda b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m att\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Dijitalle\u015fmeye kural koyman\u0131n ucuz olmayaca\u011f\u0131 belli ama temel sorun bunun nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131. Evet, kanun koyucular veri bilimcilerin h\u0131z\u0131na eri\u015femiyor; teknoloji, \u00f6zellikle de yapay zeka algoritmalar\u0131, ait olduklar\u0131 kurumlardan neredeyse ba\u011f\u0131ms\u0131z ilerliyor. H\u00e2l b\u00f6yle olunca, dijitalle\u015fmeyi \u201cyasalla\u015ft\u0131rmak\u201d tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fil. Onu ayn\u0131 zamanda \u201cetik\u201d hale getirmemiz, yani yeni bir felsefe, farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmemiz ve gidi\u015fat\u0131 de\u011fi\u015ftirmemiz gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Veri toplay\u0131c\u0131lar, bireyler ve kural koyucular olarak, k\u00e2r amac\u0131 i\u00e7inde kaybolmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, teknolojinin b\u00fcy\u00fcs\u00fcne kap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve etik prensiplerle hareket etti\u011fimiz s\u00fcrece, dijitalle\u015fmenin bu karanl\u0131k taraf\u0131n\u0131 hep beraber bertaraf edebiliriz. K\u0131sacas\u0131, hepimiz G\u00fcney Kamp\u00fcs\u2019teki o haval\u0131 \u00f6\u011frencinin pe\u015findeyiz ama bir ara k\u00fct\u00fcphaneye de u\u011framaya ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynak\u00e7a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>&nbsp;Janssen, A., Kool, L., &amp; Timmer, J. (2015). Dicht op de huid. Gezich ts- en emotieherkenning in Nederland. The Hague: Rathenau Instituut.<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;Scholz, L. H. (2016). Algorithmic contracts. Stanford Technology Law Review.<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;Podesta, J., Pritzker, P., Moniz, E.,Holdren, J., &amp; Zients, J. (2014). Big Data:Seizing opportunities, preserving values. Washington: Executive Office of the President.<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;Hildebrandt, M. (2016). Law as information in the era of data-driven agency. The Modern Law Review, 79(1),1-30.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Peki ya etik ne olacak? Dijitalle\u015fmenin \u201cetik\u201d taraf\u0131, \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye pek de vakit harcamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir alan. \u00dcniversite y\u0131llar\u0131m\u0131za d\u00f6necek olursak, dijitalle\u015fme G\u00fcney Kamp\u00fcs\u2019\u00fcn en haval\u0131s\u0131 ise, etik Kuzey Kamp\u00fcs\u2019te k\u00fct\u00fcphaneden \u00e7\u0131kmayan tek \u00f6\u011frenci olurdu. Bir yanda Nesnelerin \u0130nternet\u2019i (IoT), robotikler, biyometri teknolojisi, yapay zeka, art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ya da sanal ger\u00e7eklik, dijital ve sosyal platformlar; di\u011fer yanda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2696,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[133],"tags":[],"class_list":["post-4692","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-one-cikanlar"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4692","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4692"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4692\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4692"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4692"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xsights.co.uk\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4692"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}