BASIN BÜLTENİ
Türkiye’de Çocukluk Çağı Travmalarının Uzun Vadeli Sağlık Etkilerini İnceleyen Ulusal ACE Araştırması Başlıyor!
İstanbul, Türkiye — [Kasım 2026] — Türkiye genelinde önde gelen araştırmacılar ve kurumların oluşturduğu bir konsorsiyum, Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantıları (ACE) ile yetişkinlik dönemindeki fiziksel ve ruhsal sağlık arasındaki ilişkiyi inceleyen, ülke çapında temsil gücü yüksek ilk araştırmayı başlattı. Proje, Türkiye’nin ilk ACE Risk Haritasını oluşturarak gelecekteki halk sağlığı politikaları, ruh sağlığı mevzuatı ve koruyucu müdahaleler için bilimsel bir temel sunmayı hedefliyor.
Çocukluk Travmalarını ve Yetişkin Sağlığını Anlamak İçin Ulusal Bir Girişim
Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantıları; istismar, ihmal ve aile içi işlev bozukluğu gibi travmatik olayları kapsar ve bu deneyimlerin etkileri yaşam boyu sürebilir. OECD verileri, 11 yıllık dönemde antidepresan kullanımında yaklaşık %60,55’lik bir artış olduğunu göstermektedir. Sektör ve sağlık raporları ise Türkiye’de her 10 kişiden 1’inin antidepresan kullandığını tahmin etmektedir. Depresyon Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantıları’ nın sonuçlarından sadece bir tanesidir. Bu olumsuz yaşantıların sonuçları, kronik hastalıklar, bağımlılık, sosyal ve ekonomik yaşama uyumda sorunlar başta olmak üzere birçok konu ile ilişkilendirilmektedir.
ACE ile ruh sağlığı arasındaki ilişkinin Türkiye’nin kendine özgü sosyo kültürel yapısı içinde değerlendirilmesinin önemini kabul eden araştırma ekibi, NUTS 1 bölgelerinin tamamında, sosyo ekonomik ve demografik çeşitliliği yansıtan 4.000 yetişkin ile görüşme gerçekleştirecek.
Türkiye’nin İlk ACE Risk Haritası Oluşturuluyor
Araştırma, ACE puanları ile yetişkinlikte görülen sağlık sonuçları arasındaki ilişkilerin gücünü ve yaygınlığını ortaya koyacak olup, çalışma, “Türkiye’de en yaygın görülen çocukluk travmalarını, bu travmalarla en güçlü ilişkili sağlık problemlerini ve yüksek risk altındaki demografik grupları belirleyecektir.”
Bu epidemiyolojik profil, gelecekte yapılacak nedensel araştırmalara zemin hazırlayacak ve kronik hastalıkların önlenmesi, ruh sağlığının iyileştirilmesi ve ilgili mevzuat tartışmalarında ulusal önceliklerin belirlenmesine katkı sağlayacaktır.
Titiz, Hassas ve Etik Bir Araştırma Tasarımı
Çalışmada, Türkiye’ye özel olarak uyarlanmış ve geçerliliği kanıtlanmış ACE TR ölçeği kullanılacak. Örneklem, ulusal temsiliyeti sağlamak amacıyla çok aşamalı, tabakalı bir örnekleme yöntemiyle belirlenecek. Veri toplama süreci, ESOMAR ve Türkiye Araştırmacılar Derneği standartlarına uygun olarak XSIGHTS Research tarafından yürütülecek.
Çocukluk travması gibi hassas konuların ele alınması nedeniyle protokol; kapsamlı anketör eğitimlerini, katılımcı mahremiyetini artıran veri toplama yöntemlerini — anonim çevrimiçi öz tamamlama ve okuma yazma veya erişilebilirlik ihtiyaçları olan katılımcılar için ses destekli öz görüşme dahil — içermektedir.
Alanında Uzman Çok Disiplinli Bir Araştırma Ekibi
Proje, Türkiye ve yurtdışından önde gelen akademisyenleri, klinisyenleri ve araştırma liderlerini bir araya getiriyor:
• Dr. Celia Katrine Naivar Şen, Özyeğin Üniversitesi — Proje Yürütücüsü
• Emre Konuk, Kurucu, DBE Davranış Bilimleri Enstitüsü
• Dr. Serdar Savaş, Kurucu, Gentest
• Doç. Dr. Alişan Burak Yaşar, Nişantaşı Üniversitesi, Psikiyatrist
• Dr. Selenga Gürmen, Dr. Selenga Gürmen, Özyeğin üniversitesi
• Çiğdem Penn, Kurucu & Yönetici Ortak, XSIGHTS Research & Consultancy
• Özyeğin Üniversitesi, Amsterdam Üniversitesi, DBE ve XSIGHTS’tan diğer araştırmacılar
Açık Bilime Bağlılık
“Adverse Childhood Experiences (ACE) and Their Association with Adult Health in Türkiye” başlıklı çalışma, Özyeğin Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurulu tarafından incelenmiş ve onaylanmıştır.
Tamamen anonimleştirilmiş veri seti, şeffaflığı, bilimsel işbirliğini ve gelecekteki araştırmaları desteklemek amacıyla açık şekilde yayımlanacaktır.